چنگ

به من هم سر بزن

chang2 — Thu, 01 Oct 2009 10:51:20 GMT

همیشه، همین طوری بوده است: تا چیزکي می‌نویسی (نه که ارزشی داشته باشد، به گمان‌ات)، تلنبار می‌شوی از پیام‌های تبلیغاتی و به‌ـ‌من‌ـ‌هم‌ـ‌سر‌ـ‌بزن...

حرفی تازه

chang2 — Thu, 24 Sep 2009 16:17:00 GMT

مدت زیادی می گذرد از آخرین مطلبی که برای چنگ نوشتم؛ شاید بیش از دو سال. نوشتن در این جا حال و هوای دیگری دارد. منطقی تر ام. منظم تر ام. با اخلاق تر ام. مسئول تر ام. و چه و چه.

حقیقت اش شاید چیز زیادی هم برای گفتن در این جا نداشته باشم. من را با منطق چه کار. مرا با حیا چه کار. من دیوانه.

منزل تازه‌ام، این بار برایِ همیشه!

chang2 — Mon, 24 Dec 2007 13:54:30 GMT

چندي پیش، وقتي وبلاگ the University Campus را در بلاگر باز کردم، دیگر نمی‌خواستم به این جا برگردم، ولی نشد. نیاز داشتم جایی فارسی هم بنویسم، که در بلاگر نمی‌شد. ولی حالا یک وبلاگ دیگر باز کرده‌ام که نه، کاملا، ولی تا حدودي مشکل حل شده است. دوست دارم شما را به آن جا دعوت کنم. نام‌اش را گذاشته‌ام، "وب‌نویس". بیایید خوشحال می‌شوم.

از ترجمه‌ها ۱: ’یازده دقیقه‘ از پائولو کوئلو

chang2 — Sat, 22 Dec 2007 16:07:00 GMT

نمی‌دانم این که آدمی، از نوع مثلاً نویسنده یا مترجم‌اش، نخستین واژه‌هایي را که در مقامِ نویسنده یا مترجم بر صفحه‌یِ کاغذ می‌نویسد، باید به یاد داشته باشد، همچون لوحي، همچون سراغازی... یا نه، اصلاً مهم نیست. اصلاً به دردِ کسي می‌خورد؟ مثلاً خودِ نویسنده یا مترجم؛ و یا زندگی‌نامه‌نویسی که بعد‌ها می‌خواهد تاریخِ خلق اثري را بداند؛ و یا مترجم یا نویسنده‌یِ تازه‌کارِ دیگري که در این باره کنجکاو است؛ و یا هر کسِ دیگر...؟

به هر حال، امروز، جمعه سی‌ام آذر ۱۳۸۶، برابر با بیست‌و‌یکم دسامبر ۲۰۰۷، در ساعتِ چهار و ‌سی‌و‌پنج دقیقه بعد‌ـ‌از‌ـ‌ظهر، من نخستین واژه‌های‌ام را در ترجمه‌یِ رمان رویِ صفحه‌یِ کاغذ آوردم.

- ’اوووووَه! کی می‌ره این همه راه رو؟! چه‌قدر پرمدّعا! چه‌قدر خود‌ـ‌ات را تحویل می‌گیری!‘

اما، از این حرف‌ها گذشته، این موضوع، دستِ‌کم برایِ خود‌ـ‌ام مهم است؛ هر لحظه‌ی‌ِ آغازي مهم است، و این هم لحظه‌یِ آغازِ من است، در ترجمه‌یِ رمان.

این نخستین ترجمه‌ی‌ِ من نیست. پیش از این نیز ترجمه کرده‌ام و همه‌شان، حتّا نخستین ترجمه‌ام هم، چاپ شده است. ولی آن‌ها مقاله بودند و نه کتاب. موضوع‌شان هم موسیقی بود و سیاست بود و جز آن‌ها. ولی این بار ترجمه‌یِ رماني را شروع کرده‌ام. همیشه به این موضوع فکر می‌کردم؛ یعنی از زماني که نخستین جمله‌ را ترجمه کردم.

این رمانِ خوشبخت (!)، یازده دقیقه نوشته‌یِ پائولو کوئلو نویسنده‌یِ برزیلی ست. گمان می‌کنم، این رمان پیش از این نیز ترجمه شده باشد، ولی نمی‌دانم که آن را ترجمه کرده است و کِی؟ اما به هر حال من معتقد ام هر کتابِ خوبي می‌تواند بیش از یک بار ترجمه شود و مترجمانِ بسیاري می‌توانند خود را با آن محکي بزنند. یازده دقیقه هم از جمله‌یِ همین کتاب‌ها ست.

در حدودِ شش ماهِ پیش بود، که نخستین بار با این نویسنده آشنا شدم و آن هم با همین رمان. این رمان را از کتابخانه‌یِ دانشگاه امانت گرفتم. تاثیري را که این کتاب بر من گذاشت، در توان‌ام نیست، که با واژه‌ها بیان کنم. اما همین قدر می‌توانم گفت، دیدِ انسانی و باریک‌بینِ نویسنده‌یِ کتاب سخت تکان‌ام داد.

- ’باریک‌بین؟‘

پائولو کوئلو در این رمان از موضوعي سخن می‌گوید، که تا به حال به آن فکر نکرده بودم. ’آیا زنان هم در هنگامِ اعمالِ جنسی، آن لذتي را می‌برند که باید ببرند؟’ نمی‌دانم می‌شود این کتاب را از زوایایِ دیگري هم دید یا نه؛ ولی احتمالا می‌شود. اما من فعلا به آن‌ها کاري ندارم. هدفِ من در ترجمه‌یِ این کتاب همان است که گفتم. البته می‌دانم، سخن گفتن از این مسائل، در جامعه‌هایي که ما در آن زندگی می‌کنیم، اندکی دشوار است --و یا ناممکن-- و باید بگویم، همین باعث شده است هوسِ ترجمه‌کردنِ چنین کتابي به سر‌ـ‌ام بزند.

خب، سخن کوتاه. ببینیم چه‌ می‌شود؟

پیشنهادهایِ چندي برایِ وبلاگ‌نویسان

chang2 — Sun, 16 Dec 2007 14:44:00 GMT

همین طوری در اینترنت ول‌گردی می‌کردم، که به نوشته‌اي بر خوردم، در بابِ "وب‌نویسی". خواندم‌اش و بسیار لذت بردم و برای‌ام نکاتِ تازه‌یِ بسیار داشت. خوب است تمامِ وب‌نویسان فارسی‌زبان این نکته‌ها را در هنگام وب‌نویسی پیش چشم داشته باشند. لینک این نوشته را در اینجا می‌گذارم. پیشنهاد می‌کنم، شما هم بخوانید، ضرر نمی‌کنید.

دل‌نوشت‌ها ۴: چرا نمی‌گذارند مردم زندگی کنند

chang2 — Sat, 15 Dec 2007 09:53:00 GMT

نیم ساعتِ پیش داخلِ ماشین نشسته بودم و به‌طرفِ اداره می‌رفتم، که صدایِ انفجاري شنیدم. با خود‌‌ـ‌ام گفتم، برو که روزیِ امروز هم رسید، که صدایِ انفجار دوم و بی‌درنگ صدایِ انفجار سومی شنیده‌ شد.

یک دفعه یاد‌ـ‌ام آمد، که پدر‌ـ‌ام و برادر‌ـ‌ام و خانم‌اش هم همان طرف‌ها رفته بودند. خدایا! بی‌درنگ به برادر‌ـ‌ام تلفن کردم، خدا را شکر! گفت که سالم ام. گفت که در زمانِ انفجار در همان نزدیکی‌ها بوده اند، ولی به‌ هر حال سالم اند. خدا را شکر!

ولی... ولی، از رادیویِ ماشین شنیدم که دو‌ـ‌سه کراچی‌وان (دست‌فروش) تکّه‌پاره شده‌اند. آن‌ها هم پدراني بودند، مثلِ پدرِ من؛ آن‌ها هم برادراني بودند، مثلِ برادرِ من؛ ولی این بار، نه آن‌ قدر خوش‌شانس، که...

همین لحظه که این جمله‌ها را می‌نویسم، تلویزیون صحنه‌هایِ انفجار را نشان می‌دهد. این انفجار، که ساعتِ هشت‌‌وبیست دقیقه رخ داده، انتحاری بوده است. تعدادِ دقیقِ کشته‌ها مشخص نیست. گفته می‌شود، این انفجار که رو‌ـ‌به‌‌ـ‌رویِ قوایِ امنیه‌یِ ولایتِ کابل، یعنیِ فرماندهیِ پلیسِ ولایتِ کابل، رخ داده، هدف‌اش راکت‌باران‌کردنِ آن بوده است.

یاد‌ـ‌ام می‌آید، که فقط چند روز مانده به عیدِ قربان و آن وقت عدّه‌اي باید امسال عیدشان را این گونه تجلیل کنند. چند روزِ پیش یکي از همکاران‌ام حرفي زد، که به‌راستی دردناک و در عینِ حال نفرت‌انگیز بود. او گفت این که انتحارها زیاد شده، به‌خاطرِ‌ عید قربان است. ملا‌ها فتوا می دهند، که ’بمیرید، بمیرید، در این روزها بمیرید، که یکراست به بهشت می‌روید!‘

چه باید بگویم... چه مانده است که بگویم... آدمی از آدمی‌بودنِ خویش شرمنده می‌شود، وقتي چنین چیز‌هایي را می‌شنود. می‌خواهم زار‌ـ‌زار گریه کنم، وقتی می‌شنوم، آن دوـ‌سه‌ نفر کراچی‌وان که برایِ پیدا کردنِ دو‌ لقمه نان صبح برمی‌خیزد، کودکِ خود را می‌بوسد، با همسرِ خود خداحافظی می‌کند و به او می‌گوید، که زود برخواهد گشت و همسر‌ـ‌اش به او می‌گوید، که مراقبِ خود‌ـ‌ات باش...

می‌خواهم زار‌ـ‌‌زار گریه کنم‌، وقتي می‌بینم، که برخي از انسان‌ها تا چه اندازه انسانیّتِ خود‌ را از دست داده‌اند. از انسان‌بودنِ خود خشمگین می‌شوم و عمیقاً شرمنده...

در کلاس ۲: بالاخره تمام شد!

chang2 — Mon, 10 Dec 2007 09:36:00 GMT

کنفرانس‌ام را دادم. وای! خدایا! تا شروع شود داشتم، بیهوش می‌شدم! استاد که گازِ صبحت‌کردن را گرفته بود و ول‌کُن نبود. همین طور ده دقیقه‌یِ تمام حرف زد و آخرین نکته‌ها و تذکرات را داد. داشت صبر‌‌ـ‌ام لبریز می‌شد و نزدیک بود داد بزنم، ’بس است دیگر! دیوانه‌ام کردی!‘ که خود‌ـ‌اش تمام‌اش کرد.

آقایي که شما باشید، رفتم پایِ تخته. دست و دل‌ام مثلِ بید می‌لرزید! فلش‌مموری‌ام را دادم به استاد که اسلاید‌ها را بگیرد و بگذارد در لپتاپ‌اش. قرار نبود ما لپتاپ بیاوریم و می‌توانستیم از لپتاپ استاد استفاده کنیم. همین طور که اسلایدها را می‌گرفت، به من می‌گفت که آرام باشم و آرامش خود را حفظ کنم و اگر هم‌کلاس‌ها خندیدند، دست‌ـ‌پاچه نشوم. می‌خواستم بگویم، اگر تو اجازه بدهی، هیچ کدام از این‌ها پیش نخواهد آمد!

کنفرانس‌ام را شروع کردم:

- In the Name of God! My dear friends! Hello! I must appreciate you for attending to my lecture…

بعد از چند جمله‌اي تعارف، با نخستین اسلاید شروع کردم. ولی... ولی از بختِ بد،‌ اشتباهی اسلایدي دیگر را باز کرده بودم. از این بدتر نمی‌شد. سعی کردم خونسردی‌ام را حفظ کنم. آن فایل را بستم و از جیب‌ام فلش‌مموری‌ام را درآوردم و فایل درست را باز کردم. بعد از یک عذرخواهی دو باره‌ شروع کردم. خب، این یکي‌اش به‌خیر گذشت.

اسلایدِ نخست، اسلایدِ دوم و... دیگر یاد‌ـ‌ام رفت که جلویِ هفتاد‌ـ‌هشتاد نفر ایستاده‌ام و کنفرانس‌ می‌دهم. کل کلاس را تحتِ نظر داشتم و کوچک‌ترین حرکتي از نظر‌ـ‌ام دور نمی‌ماند! به‌زعمِ خود‌ـ‌ام ’آیْ‌کانتَکت‘ام که خوب بود؛ صدای‌ام لرزش‌ نداشت؛ ’مووْمنت‘ام هم بد نبود؛ وقفه‌اي هم در زمانِ عوض‌کردنِ اسلاید‌ها نداشتم؛ ولی... زمان... فکرِ این یکي نبود‌م. این قدر رویِ چیزهایِ دیگري که نام بردم، تمرکز کرده بودم، که این یکي به‌کل از دست‌ام در رفته بود. اسلاید‌ها هم خیلي زیاد بود؛ سی‌و‌سه تا. وقت‌ام تمام شد (فقط ده دقیقه وقت داشتم) و نیمي از اسلاید‌ها باقی بود. گاز‌ـ‌اش را گرفتم. حالا ندو کیْ بدو! چند اسلایدِ دیگر را هم با سرعتِ‌ زیاد پشتِ سر گذاشتم، که استاد از تهِ کلاس بلند شد و گفت وقت تمام است. ولی من کوتاه نیامدم. در آن زمان به‌نظر‌ـ‌ام می‌رسید، هیچ چیزي در این کره‌یِ ارض مهم‌تر از تمام‌شدن این اسلاید‌ها نیست! از استاد یک دقیقه‌یِ دیگر وقت گرفتم، که همه‌اش صرفِ دو باره‌ساکت‌کردنِ هم‌کلاس‌ها شد.

باري، اسلاید‌هایِ آخر را هم که فقط عکس بودند، تمام کردم. آخرین اسلاید عکسِ وبلاگِ خود‌ـ‌ام بود. تشکر کردم و تمام...

خب، تمام شد و نشستم. استاد آمد و شروع کرد به گفتنِ نقاطِ منفی. بیچاره‌ام کرد! داشت گریه‌ام درمی‌آمد (شوخی می‌کنم). استاد انتقادات‌اش را گفت و نوبتِ نفر بعدی...

این هم ماجرایِ نخستین کنفرانس‌ام؛ به‌خاطرِ این که دورِ دومِ این کنفرانس‌ها در این سمستر خواهد آمد. پس تا‌ آن موقع.

در کلاس ۱: وبلاگ: نسلِ تازه‌یِ رسانه‌هایِ جمعی

chang2 — Sun, 09 Dec 2007 13:58:00 GMT

امروز کنفرانس دارم و همراهِ آن اضطرابي که تمامِ وجود‌ـ‌ام را گرفته است! دستِ خود‌ـ‌ام نیست. برایِ مني که چند سالي سابقه‌یِ تدریس دارم، کمي شاید عجیب باشد؛ دستِ کم فقط برایِ خود‌ـ‌ام. این که بروم به‌اصطلاح ’پایِ تخته‘، برای‌ام دشوار نیست، حتّا این که وقتي رفتم پایِ تخته، همه به من بخندند (که بارها این اتفاق افتاده است و من به‌راستی کک‌ام هم نگزیده است! باور کنید! خب، ما این طوری ایم دیگه!)، و یا این، که هیچ کس به حرف‌های‌ام گوش ندهد. ولی نمی‌دانم چرا... چرا این موضوع، تا این اندازه اعصاب‌ام را خرد کرده است.

موضوعِ کنفرانس‌ام همین است، که عنوانِ این پاره‌نوشته است. این روز‌ها خیلي به این موضوع علاقه‌مند شده‌ام؛ وبلاگ و وبلاگ بازی را می‌گویم. مطلب در باره‌یِ وبلاگ در اینترنت کم نیست. فقط کافی ست، که بروی دل‌ و روده‌یِ اینترنت را در بیاوری. گوگل هم که هنوز زنده است و تند و تیز، مثلِ فرفره. مواد موردِ نیاز‌ـ‌ام را جمع‌آوری کردم. اسلاید‌های‌ام را هم تنظیم کردم. ولی باز...

خب، نمی‌توانم الان بگویم که چه خواهد شد. ببینیم دیگر...

دل‌نوشت‌ها ۳: هر روز بندِ کفش، صدایِ انتحار، کشته، زخمی، تکّه‌پاره... !

chang2 — Tue, 04 Dec 2007 12:18:00 GMT

امروز صبح وقتي داشتم، بندِ کفش‌های‌ام را گره می‌زدم، تا یک روزِ کاریِ موفّق را آغاز کنم، مانندِ بسیاري دیگر از اهالیِ کابل، که آن‌ها هم مثلِ من داشتند، بندِ کفش‌های‌ِشان را گره می‌زدند و می‌خواستند، روز خوبي داشته باشند، ناگهان صدایي شنیدم؛ صدایِ انفجار، صدایِ انتحار، صدایِ تکّه‌پاره‌شدن...

بندِ کفش‌ام را گره می‌زدم و بسیاري دیگر از اهالیِ کابل بندِ کفش‌هایِ‌شان را گره می‌زدند، که صدایي برخاست؛ صدایي که با زبانِ خود‌ـ‌اش می‌گفت، بوم! بوم! من نمی‌گذارم، آسوده باشی! که می‌گفت، من نمی‌گذارم وقتي بندِ کفش‌های‌ات را گره می‌زنی که یک صبحِ خوب را شروع کنی، آن طور که وقتي همسایه‌ات را می‌بینی و او به تو می‌گوید، ’صبح‌ات بخیر‘، آسوده‌خاطر باشی!

امروز دستي که بندِ کفشي را گره زده بود، از بدني جدا شد. آن دستي که دیروز دستِ دخترِ کوچکي را در دست داشت و دخترک دست در دستِ آن دست، احساس آرامش می‌کرد، احساسِ خوشبختی می‌کرد. امروز آن دستي که بندِ کفشي را گره زده بود، که دیروز ناني در آن دست بود، که برایِ کودکاني گرسنه آورده می‌شد، از بدن جدا شد. امروز دستي که بندِ کفشي را گره زده بود، همان دستي که دیروز پسربچّه‌یِ گریاني را نوازش می‌کرد، از بدن جدا شد.

امّا مگر آن دست چه گناهي داشت؟ آهان! گمان می‌کنم، فهمیدم! گناه‌اش این بود، که وقتي داشت، بندِ کفش‌اش را گره می‌زد، فکر می‌کرد که امروز صبحِ خوبي خواهد داشت!

از خوانده‌ها: این یک چپق نیست!

chang2 — Sat, 01 Dec 2007 15:04:00 GMT

در طولِ هفته سر‌ـ‌ام شلوغ است؛ البتّه، نه آن قدر که فرصتِ سر خاراندن نداشته باشم! فقط، آن قدر، که وقت ندارم بنشینم و با فراغِ بال و آرامشِ خاطر کتاب بخوانم، مقاله بخوانم. این است که، در طولِ هفته اگر مقاله‌اي، چیزي به تور‌ـ‌ام خورد، چاپ می‌کنم و می‌گذارم‌اش برایِ روزِ جمعه. و جمعه است که شکمِ از‌ـ‌پیش‌ـ‌صابون‌زده‌یِ ذهن‌ام را پر می‌کنم، از تنقّلاتِ خواندنی.

باري، دیروز هم کتابي می‌خواندم از میشل فوکو، به‌‌نامِ این یک چپق نیست،با ترجمه‌یِ مانی حقیقی که از کتابخانه‌یِ مرکزِ مطالعاتِ استراتژیکِ (CSS) وزارتِ امورِ خارجه به‌امانت گرفته بودم. کم‌ـ‌و‌ـ‌بیش دو هفته پیش، ولی حوصله‌یِ خواندنِ‌اش را نداشتم. دیروز رفتم سراغ‌اش و بی‌مقدمه شروع کردم به خواندن.

فوکو در این کتاب به شرح و تفسیرِ تابلویِ این یک چپق نیست و دو راز رنه مگریت، نگارگرِ (نقّاش) سورئالیستِ فرانسوی می‌پردازد. کتاب به‌طورِ چشمگیري کوچک است و ترجمه‌یِ فارسی‌اش --بدونِ پیشگفتارِ ترجمه‌یِ فارسی و پیشگفتار ترجمه‌یِ انگلیسی‌ و همچنین، دو نامه‌یِ مگریت به فوکو—فقط ۴۳ صفحه است، که در شش جستار بسیار کوتاه نوشته شده است.

البتّه، باید اعتراف کنم چیزِ زیادي از آن نفهمیدم. شاید بیش از این هم نباید انتظار داشت. خُب، فوکو است دیگر، با‌ آن شیوه‌ی خاصِّ گفتار‌ـ اش و واژگانِ خاصِّ‌اش که گاه معنایي دارند، جز آن چه از آن‌ها پی برده می‌شود.

به این نکته هم باید اشاره کنم، که به هر حال ترجمه‌یِ فوکو هم خود کاري ست، دشوار؛ اگر نه، ناممکن. آن هم ترجمه از یکي از زبانِ پرورده‌یِ اروپایی، به زبانِ --به گفته‌یِ آشوری—شلخته‌یِ جهانِ سومی.

بر همه‌یِ این‌ها، باید این کلّه‌یِ پوک‌ام را هم بیفزایم! خب دیگر، با این یکي نمی‌شود کاري کرد! همین طوری است دیگر!