موسیقی ایتالیا
برخی از واژه های معمول عبارتند از: فورته[1]، پیانو[2]، الگرو[3] و آندانته[4]. از ژاپن و فرانسه تا برزیل و استرالیا، تمامی موسیقی دانان مفهوم این عبارات را می فهمند. بعد از قرون پانزدهم، شانزدهم و هفدهم، ایتالیا که مرکزی برای بهترین موسیقی دانان بود، زبان ایتالیایی، زبان موسیقی شد.
در آن عصر ایتالیا کشوری غنی بود و نجیب زادگان ثروتمندی که در آنجا زندگی می کردند، همان طور که برای خانه ها و لباس های فاخر و تجمّلی پول خرج می کردند، به موسیقی نیز توجه داشتند. آنها موسیقی دانان را برای اجرای موسیقی در قصرهایشان استخدام می کردند و برای تماشای هنر نمایی آوازخوانان مشهور به اپرا می رفتند. موسیقی دانان از سراسر اروپا برای تحصیل موسیقی و یافتن کار به ایتالیا مهاجرت می کردند. «جورج فریدریک هندل»[5] که در آلمان متولد شده بود، در جوانی به ایتالیا رفت. «موتسارت» نیز به ایتالیا مسافرت کرد و بعدها اپرا های بزرگی به زبان ایتالیایی نوشت.
گرچه شهرت اپرا های آلمانی را امروزه باید مدیون «ریچارد واگنر»[6] دانست ولی در واقع اپرا در ایتالیا پرورش پیدا کرد. اپرا به نمایشی گفته می شود که در آن بازیگران به جای صحبت کردن معمولی، گفتگوهایشان را تماماً به صورت آواز می خوانند. لازم به ذکر است که در قرن هجدهم و نوزدهم، مردم بیشتر از امروز که به سینما می روند به دیدن اپرا، می رفتند. موسیقی در سینما فقط برای ایجاد حالت، به فیلم اضافه می شود ولی در اپرا موسیقی از اهمیت بسیار بیشتری برخوردار است. در اپرا موسیقی مهمترین جنبه ی نمایش است. موضوع اپرا می تواند کمدی، یک درام واقعی، یا یک داستان عشقی باشد. در این داستان ها، اغلب دختری، دارای سرشتی پاک را به تصویر می کشند، که مورد بی مهری واقع شده است. او در هر فرصتی با خواندن یک آریا[7]، (آوازی به زبان ایتالیایی) از آن می نالد و شکایت ها می کند. بازیگر نقش اول مرد می خواهد به وصال دختر برسد، ولی از آنجایی که فقیر است، نمی تواند.
حتی ممکن است اپرا دارای داستانی بی مایع باشد ولی با موسیقی یی عالی. بسیاری از اپرا ها، آوازهایی با ملودی های زیبا و کلماتی شور انگیز دارند که می توانند اندوهناک، مضحک، خشمناک و یا آرامش بخش باشند. غالبا گفته می شود، ملودی یک اپرای ایتالیایی، حتی اگر تا به حال آن را نشنیده باشید، به گوش تان آشناست. در بعضی از اپرا ها، خدمت کاران، سربازان، بچه ها و... باهم در یک گروه آواز می خوانند. در برخی دیگر نیز، رقص باله[8] و یا رقصی دیگر گنجانیده می شود.
در قرن نوزدهم اپرای ایتالیایی در سراسر اروپا شهرت داشت و همه کس به آواز های اپراهایی چون «نورما» اثر وینچِنزو بِلّینی[9] و «تروبادور» اثر، چوزپه وِردی[10] آشنا بودند. رانندگان «گوندولا» (قایق ونیزی) در ونیز برای مسافران شان، آوازهای اپرا ها را می خواندند و مردم در خانه هایشان ملودی اپرا ها را بر روی پیانو می نواختند. یکی از معروفترین اپراهای ایتالیایی «آرایشگر شهر سِویل» روسینی[11] است که ماجرایست از یک خدمتکار باهوش به نام فیگارو.
ایتالیا به خاطر سازندگان سازهایی که در دنیا نظیر نداشتند، نیز مشهور است. سازهای هارپسیکورد و پیانو هر دو در ایتالیا اختراع شد. ویلن، ویولا و ویلنسل هایی که در قرن هجدهم توسط «آنتونیو استرادیواریوس»[12] ساخته می شد، از هر ساز امروزی بهتر است.
ایتالیا همچنین نوازندگان و آهنگسازان با استعدادی داشت. یکی از محبوب ترین آهنگسازان ایتالیا، «آنتونیو ویوالدی» بود که در عصر باروک[13]، بین سالهای 1678 تا 1741 زندگی می کرد. ویوالدی صد ها کنسرتو نوشت که سازهایی چون ویلن، فلوت و باسون در آنها خودنمایی می کنند. معروفترین اثر او قطعه ای ست موسوم به «چهار فصل» که در حقیقت، شامل چهار کنسرتو ویلن است که هر کدام یکی از فصل های پاییز، زمستان، بهار و تابستان را توصیف می کند. وقتی یوهان سباستیان باخ در جوانی تحصیل آهنگسازی می کرد، بسیاری از آثار ویوالدی را سر مشق قرار می داد و از روی آنها رونویسی می نمود.
دومینیکو اسکارلاتی (1757- 1685) در ایتالیا متولد شد، اما برای تدریس موسیقی به شاهزاده خانم ها به اسپانیا مهاجرت کرد. او بیش از پانصد سونات برای هارپسیکورد[14] نوشت که امروزه توسط بسیاری از پیانیست ها اجرا می شود. اولین آهنگسازان زن به نامهای فرانچسکا کاسینی و باربارا استرازی، هر دو ایتالیایی بودند. استرازی آواز خوان و نوازنده ی عود بود. او صدها آواز نوشت که در آن زمان بسیار مشهور بودند.
یکی دیگر از بزرگترین موسیقی دانان ایتالیا، اُتورینو رِسپیگی بود که بین سالهای 1879 تا 1936 زندگی می کرد. آهنگسازان ایتالیایی، در آن زمان بر روی اپرا متمرکز شده بودند، ولی رسپیگی قطعه های زیادی برای ارکستر تصنیف کرد. بسیاری از آثار او، داستانی را به تصویر کشیده است. مانند «صنوبر های رم» که دور نمایی از شهر رم، پایتخت ایتالیا را توصیف می کند. قسمتی از قطعه مارش پیروزی سربازان را در «اَپییَن وِی»، جاده ای را که توسط رومی ها در چند هزار سال قبل ساخته شده بود، توصیف می کند. این موسیقی در فیلم «فانتزی 2000»، البته با داستانی متفاوت استفاده شده است. به جای سربازان رومی، فیلم دسته ای از وال ها را که در حال شنا کردن در اطراف کوه های یخی هستند و با این موسیقی هیجان انگیز و عظیم همراهی می شود، نشان می دهد.
امروز هم موسیقی دانان ایتالیایی مشهوری وجود دارند مانند لوچیانو پاوِرِتی که یکی از بزرگترین آواز خوانان اپراست. پاورتی به همراه جویس کاراراس و پلاسیدو دومینگو در گروهی به نام «سه تِنور» فعالیت می کنند. همچنین موسیقی دانان ایتالیایی دیگری مانند موریس پولینی نوازنده ی بزرگ پیانو، کلادیو آبادو و ریکاردو موتی دو تن از برجسته ترین رهبران ارکستر زندگی می کنند. ایتالیا از داشتن خوانندگان پاپ نیز بی بهره نیست. اما اپرا و موسیقی کلاسیک توانسته است، دوستداران وفادار خود را بر روی صندلی های «لا اسکالا»، سالن باشکوه اپرای میلان، نگاه دارد.
پانوشت:
6- George Frederick Handel – (1759- 1685) موسیقی دان آلمانی دوره ی باروک. بعضی از آثار او عبارتند از: اوراتوریوی مسیحا، موسیقی بر روی آب، اپراهای آگری پنیا، آسیز و گالاتئات، گدایان.
7- Richard Wagner – (1883-1813) بزرگترین اپرانویس، شاعر و فیلسوف مکتب رومانتیک آلمان بود. او با اپراهای عظیمی همچون حلقه ی نیبلونگ، تریستیان و ایزولده، استاد خوانندگان نورنبرگ، پارسیفال و ... اپرا را به حد کمال رسانید. اپرای حلقه ی نیبلونگ او که هفده ساعت طول دارد، طولانی ترین اثر موسیقی در تاریخ محسوب می شود.
13- Antonio Stradivarius (1737- 1644) سازنده آلات موسیقی مانند ویلن، ویولا، گیتار و هارپ بود. او 1100 ساز ساخت که 650 تا از آنها تا به امروز باقی مانده است. یکی از ویلن های او در 23 آوریل سال 2005 در یک حراج در نیویورک به مبلغ 2032000 دلار به فروش رسید.